Các nhãn hiệu nước tăng lực thường lấy tên các con vật dữ để đặt tên: bò húc, bò vàng, tê giác, sư tử,… Thanh thiếu niên, tài xế rất thích loại đồ uống này, kể cả những người hay nhậu cũng rất thích pha nước tăng lực vào rượu.
Ngược lại, các chuyên gia dinh dưỡng thì nói không và luôn cảnh báo người dùng về loại đồ uống này.
Nước tăng lực được là một loại nước giải khát chứa chất kích thích mà chủ yếu là caffeine. Nhưng không phải nước giải khát nào có caffeine đều là nước tăng lực, các loại nước ngọt chứa lượng caffeine ít hơn vài lần so với nước tăng lực.
Caffeine là chất kích thích thần kinh, vô hiệu hóa adenosine chống lại cơn buồn ngủ và đẩy mạnh hoạt động của adrenalin gây hưng phấn. Lượng caffeine cao có thể làm tăng huyết áp, hồi hộp và đi tiểu nhiều. Một lon nước tăng lực (250 ml) có khoảng 80 mg caffeine, nhiều gấp rưỡi ly cà phê. Chất caffeine không chỉ có trong hạt cà phê mà còn có nhiều trong hạt cola, cacao, lá trà,…
Đường trong nước tăng lực là đường ăn (sucrose) hoặc dùng chung với sirô, đường là chất duy nhất trong nước tăng lực sinh năng lượng (cung cấp calo).
Các chất trong nước tăng lực (tùy hãng) có thể là: taurin, cholin, inositol, các vitamin nhóm B,… Các chất này có nhiều trong thực phẩm ăn hàng ngày (thịt, cá, rau, củ,…). Không có bằng chứng gì cho thấy những chất này phát huy tính “tăng lực”. Chất taurin là niềm tự hào của nước tăng lực, mới đây đã được “Con bò húc” báo cáo về lợi ích của nước tăng lực rằng, taurin tốt cho tim và làm giảm mỏi cơ. Tuy nhiên, khẳng định này đã bị Ủy Ban Châu Âu (European Commission) bác bỏ vì thiếu chứng cớ khoa học.
Huyền thoại tăng lực của bác tài
Các bác tài chạy xe đường dài tuy không vận động cơ bắp nhưng làm việc rất căng thẳng, cường độ tập trung cao, hai tay hai chân phối hợp liên tục. Sau mấy tiếng lái xe, đầu óc mệt mỏi, cơ thể uể oải, nên cần cung cấp năng lượng nhanh cho não. Đường tiếp năng lượng nhanh, không mất nhiều thời gian chuyến hóa như cơm, đồ ăn. Một lon nước tăng lực (250 ml) chứa 30 gr đường, trong khi khuyến cáo mỗi người chỉ nên dùng 20 gr đường mỗi ngày. Về mặt dinh dưỡng, đường là loại củi rẻ tiền nhất cung cấp năng lượng. Nhưng năng lượng đâu phải là tất cả, nên cơ thể mới phải cần đến củi “chất lượng cao” như thịt cá, chất béo,… để có thêm những chất dinh dưỡng cần thiết khác.
Nước tăng lực giúp chống buồn ngủ. Uống cả 2-3 ly cà phê không tác dụng, nhưng chỉ cần 1 lon nước tăng lực đầu óc sẽ tỉnh táo, sảng khoái.
Tóm lại, thần dược nước tăng lực chỉ là đường và caffeine. Cũng không khác 1 ly cà phê đen đặc cho nhiều đường. Không có đường lấy thứ gì sinh năng lượng? Tuy nhiên có nhiều hãng vẫn quảng cảo nước tăng lực cho người ăn kiêng không có đường, thực tế thì những loại nước này vẫn là đường hóa học và tăng lượng caffeine cho mạnh mẽ hơn.
Những người thích ăn nhậu thường pha nước tăng lực vào rượu cho khó say dễ uống (thống kê cho thấy 56% dân nhậu bên Tây cũng thích uống kiểu này). Đúng là dễ uống, làm cho họ uống nhiều hơn, nhưng dễ say và say lúc nào không biết.
Người bị tiểu đường, cao huyết áp, ăn kiêng giảm béo nên coi chừng với nước tăng lực. Trẻ em, tuổi teen không nên uống thường xuyên, quá 1 lon/ngày. Phụ nữ có thai và bà mẹ đang cho con bú cũng không nên uống.
Tài xế nếu muốn tăng lực thì nên uống các đồ uống lành mạnh như sinh tố trái cây, nước ép trái cây cũng cung cấp năng lượng nhanh, nhưng đường trong các thứ uống này là đường tự nhiên tốt cho sức khỏe.
Nguyễn Hồng