Theo khuyến cáo của Hội đồng Chuyên gia của Tổ chức Y tế Thế giới, thì bệnh đái tháo đường được khẳng định khi bất cứ ở một thời điểm nào trong ngày nếu bệnh nhân có:

Glucose huyết tương trên 11,1 mmol/l (200mg/dl) hoặc glucose huyết tương lúc đói trên 7,0 mmol/l (126mg/dl).

Có 2 tuyp đái tháo đường

Đái tháo đường tuyp 1: Thường gặp ở trẻ em, người trẻ tuổi. Bệnh nhân đa số là người gầy, nên còn đường gọi là đái tháo đường thể gầy.

Đái tháo đường tuyp 1 có thể do các tế bào bêta của tụy bị các tế bào bạch cầu tấn công làm mất khả năng tiết insulin. Bệnh bắt đầu phát triển từ bé, sau 2 tuổi đã bị bệnh thì có khả năng do di truyền. Hoặc cũng có thể do môi trường, thực phẩm, vi khuẩn, virus, các độc tốc tác động phá hủy tế bào bêta làm của tuyến tụy gây ra bệnh. Đái tháo đường tuyp 1 là một bệnh nguy hiểm, vì gây nhiều biến chứng vi mạch ở mắt, thận, các chi, cùng với thoái hóa dây thần kinh ngoại biên.

Đái tháo đường tuyp 2: Do 2 nguyên nhân chính là: yếu tố di truyền và béo phì, lười vận động. Gen hoặc những nhóm gen biến thể có thể tác động làm suy giảm khả năng sản xuất insulin. Dư thừa clo, mất đi sự cân đối lượng calo nạp vào và tiêu hao gây tình trạng kháng insulin, khi nạp quá nhiều năng lượng dưỡng vào cơ thể mà không vận động, bắt buộc tuyến tụy phải sản xuất nhiều insulin, trong thời gian dài tuyến tụy sẽ yếu dần và mất khả năng.

Đa số người bệnh đái tháo đường tuyp 2 thường béo quá mức, nên còn gọi là đái tháo đường thể béo. Đái tháo đường tuyp 2 làm cho khả năng tiết insulin của tụy cũng giảm dần dần theo kiểu lão hóa tế bào bêta, người trên 45 tuổi thường mắc đái tháo đường tuyp 2.

Vì vậy, ăn thức ăn có nhiều đường không phải là nguyên nhân dẫn tới đái tháo đường, song những người ngoài 40 tuổi không nên ăn nhiều đồ ngọt hoặc các món ăn chiên rán, vì đái tháo đường tuyp 2 xảy ra âm ỉ, sự thiếu hụt insulin dần dần, nếu ăn nhiều đồ ngọt và lười vận động sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Chế độ ăn cho người bị bệnh đái tháo đường

Có nhiều nguyên nhân làm cho các tế bào bêta của tuyến tụy mất khả năng sản xuất hoặc thiếu hụt bài tiết insulin gây nên rối loạn chuyển hóa glucid. Insulin đóng vai trò quan trọng, không chỉ trong chuyển hóa glucid mà còn cả trong chuyển hóa protid và lipid.

Trong điều trị đái tháo đường, chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng, ở bệnh nhân đái tháo đường tuyp 2 với chế độ ăn thích hợp và tăng cường hoạt động thể lực cũng có thể chữa được ở giai đoạn đầu.

Nguyên tắc ăn uống khi bị đái tháo đường:

– Cung cấp đủ nhu cầu dinh dưỡng và thức ăn thích hợp có chọn lọc nhằm đảm bảo được cuộc sống bình thường.

– Duy trì trọng lượng cơ thể ở mức vừa và đủ. Người gầy phải tăng cân, người béo nên giảm cân.

– Chia bữa ăn hợp lý để đảm bảo nhu cầu về năng lượng: 3 bữa chính, 1-3 bữa phụ (ăn nhẹ).

– Bỏ các thói quen ăn ngọt, các món xào, rán nhiều dầu mỡ, uống rượu, hút thuốc.

– Năng lượng tính theo trọng lượng cơ thể: Nằm điều trị tại giường 25Kcal/kg/ngày. Hoạt động nhẹ tại nhà 30Kcal/kg/ngày.

Năng lượng khẩu phần:

– Đạm (protid): 15-18%

– Chất béo (lipid): 20-25%

– Chất bột đường (glucid): 60-65%

Khôi Nguyễn