Vitamin A là dạng vitamin tan trong dầu, có vai trò rất cần thiết cho sức khỏe thị giác, giúp cho các tế bào trong một loạt cấu trúc của mắt luôn khỏe mạnh. Ngoài ra, nó còn rất quan trọng đối với sự biến đổi ánh sáng thành các tín hiệu thần kinh trong võng mạc.
Trong cơ thể, vitamin A rất cần cho thị giác, cho sự tăng trưởng, phát triển và duy trì của biểu mô, cho sự tăng trưởng và phát triển bình thường của phôi thai và thai nhi, cho chức năng sinh sản, vì nó gây ảnh hưởng lên chức năng và sự phát triển của tinh trùng, buồng trứng và nhau thai…. Vitamin A được dùng để dự phòng và điều trị các triệu chứng thiếu vitamin A như bệnh khô mắt, quáng gà; Bổ sung cho người bệnh xơ gan nguyên phát do mật hay gan ứ mật mạn tính (những người này thường hay thiếu hụt vitamin A) và một số bệnh về da (thuốc bôi vitamin A được dùng để điều trị bệnh trứng cá hay vẩy nến; Ngoài ra còn dùng phối hợp với vitamin D để điều trị một số bệnh thông thường của da kể cả loét trợt…
Vitamin A có rất nhiều trong gan, cá, thịt, sữa, trứng…; trong các loại thực phẩm như gấc, cà rốt, cà chua, rau xanh… Tuy nhiên, nếu sử dụng không đúng cách, chúng ta sẽ gặp phải những tác dụng bất lợi của vitamin A mà điển hình là tình trạng viêm gan cấp hoặc mạn.
Khi dùng liều rất cao (người lớn > 1.500.000 UI/ ngày, trẻ em > 300.000 UI/ngày) sẽ dẫn đến ngộ độc cấp, thường xuất hiện sau khi uống thuốc 4 – 6h, biểu hiện hoa mắt chóng mặt, buồn nôn, nôn, kích thích, tiêu chảy, co giật, mê sảng.
Khi dùng liều trên 100.000 UI/ngày, liên tục trong 10 – 15 ngày thì dẫn đến ngộ độc mạn. Biểu hiện Mệt mỏi, dễ bị kích thích, chán ăn, sút cân, nôn, rối loạn tiêu hóa, sốt, gan – lách to, da bị biến đổi, rụng tóc, tóc khô ròn, môi nứt nẻ và chảy máu, thiếu máu, nhức đầu, canxi huyết cao, phù nề dưới da, đau ở xương và khớp…., phụ nữ có thai dùng kéo dài sẽ gây quái thai.
Đáng lưu tâm nhất là khả năng gây ngộ độc cho gan. Uống vitamin A quá nhiều là nguyên nhân gây ngộ độc gan, phụ thuộc vào liều lượng có thể đưa đến xơ gan. Uống thường xuyên liều lớn vitamin A (>25.000 đơn vị/ngày) có thể gây ngộ độc mạn tính và tổn thương gan. Tổn thương gan có thể xảy ra khi uống 15.000 – 40.000 đơn vị/ngày trong 1 năm, nhưng liều cao hơn có thể ngộ độc trong vòng vài tháng. Tổn thương gan nhiều hay ít tùy thuộc liều lượng và thời gian sử dụng. Nhiều bệnh nhân có bệnh gan do vitamin A gây ra có khi không nhận thấy. Bác sĩ chỉ nhận ra khi khai thác bệnh sử của bệnh nhân có dùng vitamin A kéo dài kèm viêm gan mỡ, tăng áp lực tĩnh mạch. Người nghiện rượu nguy cơ càng cao.
Do vậy, dù vitamin A có vai trò rất quan trọng đối với cơ thể, song chúng ta cũng không nên lạm dụng.
Theo suckhoedoisong